Indonesië’s stille gooi naar een plek in de Zuid-Amerikaanse olierush
De staatsoliemaatschappij van Indonesië cirkelt rond het Guyana-Suriname-bekken, een van de meest besproken offshore-grensgebieden ter wereld. Pertamina is nog geen speler zoals Exxon of TotalEnergies, maar wil dat wel worden.
eyesonbrasil
Eerst een realiteitscheck
De uitgangspositie vraagt om een kleine correctie. Pertamina boort niet offshore in Guyana of Suriname. Wat is bevestigd, is een vroeger stadium. Het Indonesische ministerie van Buitenlandse Zaken zei in september dat Pertamina al verkennende gesprekken is gestart over samenwerking bij exploratie en investeringen in de upstream olie- en gassector van Guyana en Suriname. Er is geen blokkentoewijzing, farm-in of boorprogramma aangekondigd. Volgens berichten zou het bedrijf minderheidsbelangen in productieprojecten kunnen verwerven, in plaats van zelf de exploratie te leiden.
Het juiste beeld is dus dat Pertamina aanklopt bij de meest besproken nieuwe olieprovincie ter wereld, maar nog niet aan tafel zit.
De buit
De regio verklaart de interesse. In Guyana produceert een door Exxon geleid consortium al 900.000 vaten per dag uit het offshore Stabroek-blok. Het buurland Suriname hoopt te volgen. De winbare voorraden daar worden geschat op 2,4 miljard vaten olie-equivalent en 12,5 biljoen kubieke voet gas. Het vlaggenschip is het GranMorgu-project van TotalEnergies in Blok 58, een ontwikkeling van 10,5 miljard dollar waarvan de eerste olie in 2028 wordt verwacht.
Suriname trekt ook Aziatische nationale oliemaatschappijen aan. Het Maleisische Petronas heeft acht succesvolle boringen geboekt sinds het daar begon te exploreren en heeft belangen in acht offshore-blokken. De gasvondst Sloanea werd in november 2025 commercieel levensvatbaar verklaard.
Betreedt een nieuwe wereldspeler het toneel?
Nog niet, en waarschijnlijk niet op de manier waarop Exxon of TotalEnergies dat deden. Die bedrijven exploiteren de grootste projecten, brengen de diepwaterexpertise mee en dragen het kapitaalrisico. Pertamina’s route ziet er anders uit: een minderheidsbelang in bewezen of bijna bewezen activa, waarbij het leert van ervaren operators.
Twee feiten beperken de vergelijking. Ten eerste is de boom in Guyana geconcentreerd in één blok. Geen enkele vondst buiten Stabroek is al doorgegaan naar commerciële ontwikkeling, dus het beste areaal is al vergeven. Ten tweede heeft Pertamina eerder geaarzeld. Begin 2025 woog de upstream-tak van het bedrijf een aanbod af om een blok in Suriname te exploiteren, maar wachtte het op overheidsbeleid en maakte het zich zorgen dat geopolitieke spanningen het transport van de olie naar Indonesië zouden kunnen beïnvloeden.
De betere vergelijking is Petronas, een Aziatisch staatsbedrijf dat in Suriname het exploratierisico nam en nu vondsten kan tonen. Als Pertamina dat pad volgt, sluit het zich aan bij een groeiende Aziatische aanwezigheid in het bekken, in plaats van te concurreren met de westerse majors.
Waarom het voor Indonesië belangrijk is
Energiezekerheid. Het Indonesische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het doel is om de bevoorradingsbronnen te diversifiëren en de nationale energiezekerheid te versterken. De redenering van het ministerie gaat ook over eigendom: een aandelenbelang in de bron maakt de levering uit die regio zekerder. Indonesië is al lang een netto-importeur van olie, met een verbruik dat ver boven de binnenlandse productie ligt, dus een belang in buitenlandse vaten is een afdekking.
Minder blootstelling aan het Midden-Oosten. Berichten over de stap stellen dat Indonesië zijn blootstelling aan verstoringen in het Midden-Oosten wil verkleinen. Functionarissen betogen dat het verwerven van aandelenbelangen in Latijns-Amerikaanse velden de afhankelijkheid van importen uit één bron vermindert.
Een bredere diplomatieke inzet. De oliegesprekken maken deel uit van een bredere economische inzet in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, verbonden aan een zakelijke missie van Indonesië naar de regio. Voor Jakarta is upstream-investering een manier om de banden te verdiepen met een regio die steeds belangrijker wordt als energiebron en handelspartner.
Beperkte groei thuis. De volwassen velden van Indonesië raken uitgeput, en een nationale oliemaatschappij die de productie wil laten groeien, moet naar het buitenland kijken. Pertamina’s eerdere interesse in Brazilië, naast Suriname en Guyana, wijst dezelfde kant op.
De risico’s
Afstand is het eerste probleem. Olie van de Atlantische kust van Zuid-Amerika ligt aan de andere kant van de wereld ten opzichte van Indonesië, en de zorg uit 2025 over transport en geopolitiek is niet verdwenen. Een minderheidsbelang geeft Pertamina bovendien weinig controle over timing, kosten of waar de vaten worden verkocht. Een belang in Guyana of Suriname zou eenvoudig de wereldmarkt kunnen voeden in plaats van de raffinaderijen van Indonesië. Ook wordt de regionale productie in het geval van Suriname bescheiden verwacht, met prognoses van meer dan 200.000 vaten per dag tegen het einde van het decennium, een fractie van Guyana’s huidige volume.
Guyana is echter nog bezig zich te openen. Het wil investeringen in de upstream verbreden voorbij Stabroek, met nieuw areaal dat is toegewezen na de eerste offshore-vergunningenronde en extra seismische data die worden verzameld voor een volgende ronde. Dat biedt nieuwkomers een mogelijke ingang.
De conclusie
Pertamina is nog niet de volgende Exxon of TotalEnergies. Het is een hoopvolle toetreder, nog in gesprek, met sterke strategische redenen om er te zijn: energiezekerheid, diversificatie en een groeiende diplomatieke agenda. Of het een echte speler wordt, hangt af van iets wat nog niet is aangekondigd: een getekende deal voor een specifiek blok. Dat is de ontwikkeling om in de gaten te houden.
