De lege stoelen van Antalya: Brazilië’s klimaatambities botsen op een nerveuze markt

Investing in Brazil

De lege stoelen van Antalya: Brazilië’s klimaatambities botsen op een nerveuze markt

Spread the love

Klimaattoppen moeten beloften omzetten in geld. Dit jaar waren de beloften mager, ontbraken de leiders en had ’s werelds grootste bosland thuis een probleem: de markten waardeerden het lager.

Aan de Turkse Middellandse Zeekust opende op 9 november de VN-klimaatconferentie COP31 met een opvallend tekort aan zwaargewichten. Volgens AP bleven de leiders van China, de Verenigde Staten en India, samen goed voor meer dan de helft van de wereldwijde CO2-uitstoot, weg. De afwezigheid van de VS is formeel: de terugtrekking uit het Parijsakkoord werd in januari 2026 van kracht, en Washington stuurt voor het tweede jaar op rij geen vertegenwoordigers. China is een gedeeltelijke uitzondering. Xi Jinping, die zelden COP-bijeenkomsten bijwoont, liet zich vertegenwoordigen door een vicepresident en boycotte de top dus niet volledig. De Indiase premier Narendra Modi bleef wel weg.

De afwezigheid van Europa deed meer pijn. Emmanuel Macron, Friedrich Merz en Giorgia Meloni sloegen de leiderstop over, terwijl Ursula von der Leyen wel kwam. Parijs wees op de herdenking van de wapenstilstand en een EU-top in Ierland. Klimaatorganisaties lieten het daar niet bij zitten: Climate Action Network Europe waarschuwde dat de afwezige leiders extra gewicht leggen op ministers en onderhandelaars om te laten zien dat Europa het menens is.

Brazilië is er, en vraagt om geld

Luiz Inácio Lula da Silva was er wel, op zijn eerste buitenlandse reis sinds zijn herverkiezing op 25 oktober. Hees als hij was, liet hij zijn toespraak voorlezen door minister van Milieu João Paulo Capobianco. Die presenteerde de Tropical Forest Forever Facility (TFFF), het vlaggenschipvoorstel van Brazilië om landen te betalen voor het behoud van tropisch bos. Volgens Lula steunen 66 landen en de EU het fonds. Ook wees hij erop dat klimaatactie van de agenda’s van de G7 en de G20 is verdwenen.

Steun is echter niet hetzelfde als kapitaal. Uit verslagen van de top blijkt dat nieuwe toezeggingen van overheden achterbleven bij de verwachtingen. De Noorse premier had eerder gezegd dat het fonds minstens 10 miljard dollar in de zogeheten junior tranche nodig heeft vóór eind 2026 om te werken zoals bedoeld. Het jaar is bijna om. Ondertussen telde de OESO in 2024 slechts 136,7 miljard dollar aan klimaatfinanciering van ontwikkelde landen.

Het oordeel van de markt

In São Paulo was de stemming een stuk minder feestelijk. Op 15 november verlaagde Morgan Stanley (niet “Stanley Morgan”, zoals sommige koppen het verhaspelen) Brazilië tot underweight in zijn Latijns-Amerikaanse aandelenportefeuille. De bank ziet de Ibovespa eind 2027 op 160.000 punten, zo’n 7% onder het referentieniveau van circa 171.000, en noemt hoge rente, twijfels of de begrotingsregels de staatsschuld kunnen stabiliseren, en het risico dat bedrijfswinsten met 10% tot 20% dalen. Geselecteerde exporteurs die in dollars verdienen blijven wel in de gratie.

Het beeld van buitenlandse vlucht verdient nuance. Volgens B3-gegevens, gemeld door de Rio Times, trokken buitenlandse beleggers tussen 26 oktober en 3 november ongeveer R$ 8,4 miljard (circa 1,5 miljard dollar) uit de beurs, na de overwinning van Lula. Maar augustus was erger, met netto buitenlandse uitstroom van ongeveer R$ 18,1 miljard, en de stromen schommelen dit jaar heen en weer. Bank of America stelt dat buitenlandse beleggers meer letten op de Amerikaanse rente dan op de Braziliaanse politiek. De rode draad is de geloofwaardigheid van de overheidsfinanciën en de kosten van geld, een kwestie die ouder is dan deze verkiezing en groter dan de verlaging van één bank.

Waarom dit ertoe doet voor het klimaat

Een beursdaling schrapt op zichzelf geen financiering voor een zonnepark of een herstelproject. Aandelenstromen en klimaatfinanciering zijn verschillende kanalen. Maar ze delen dezelfde onderliggende signalen: rentetarieven, de wisselkoers en het vertrouwen van beleggers dat de Braziliaanse overheidsfinanciën houdbaar zijn. Als die wankelen, stijgen de leenkosten voor iedereen, ook voor de bedrijven en projecten die Brazilië nodig heeft om zijn klimaatdoelen te halen.

En de rekening is hoog. Volgens een rapport van Bain vragen de aangekondigde klimaatverplichtingen van Brazilië tegen 2030 een investering van R$ 1 tot 1,2 biljoen, ongeveer R$ 800 miljard voor de energietransitie en R$ 400 miljard voor natuurgebaseerde oplossingen. Hetzelfde rapport merkt op dat de bereidheid van de markt om nieuwere of complexere oplossingen te financieren nog beperkt is, en dat het investeringsplatform van Brazilië (BIP) al 15 projecten heeft geïdentificeerd die 22 miljard dollar zoeken.

Buitenlands geld maakt al deel uit van het verhaal. Het Climate Policy Initiative stelde vast dat de internationale klimaatfinanciering naar Brazilië in 2021-2022 ongeveer 5,1 miljard dollar per jaar bedroeg, een stijging van 84% ten opzichte van twee jaar eerder, waarbij energie (vooral zon en wind) het grootste aandeel had. Circa 58% kwam van publieke instellingen en 42% van private bronnen. Het CPI benadrukt ook dat buitenlands kapitaal een aanvulling is op binnenlandse bronnen, die in veel opkomende economieën de belangrijkste bron van klimaatfinanciering blijven. De Braziliaanse regering bouwt aan instrumenten om meer aan te trekken, waaronder Eco Invest Brasil, dat buitenlandse private beleggers in klimaatprojecten valutaprotectie biedt.

De echte tegenstrijdigheid

Brazilië is dus sterk afhankelijk van buitenlands kapitaal om zijn klimaatdoelen te halen, maar als cruciale aanvulling en niet als het hele antwoord. Dat laat een scherpe ironie achter. De landen en beleggers die Brazilië het hardst nodig heeft, kijken op verschillende manieren elders: sommige regeringen bleven thuis uit Antalya, en sommige beleggers prijzen het Braziliaanse risico hoger. Critici van Brazilië zeggen dat de zwakke plek zelf is veroorzaakt, en wijzen op uitgaven en schulden die de rente hoog en het kapitaal voorzichtig houden. Verdedigers zeggen dat een land niet gestraft mag worden voor het beschermen van een bos waar de hele planeet baat bij heeft, en dat de kosten thuishoren bij wie het meest heeft uitgestoten.

Beide argumenten hebben gewicht, en Antalya besliste geen van beide. De top maakte één ding duidelijk: voor Brazilië zijn klimaatambitie en fiscale geloofwaardigheid geen gescheiden gesprekken meer. Hoe goedkoper lenen wordt, hoe verder de bossen en schone energie van Brazilië kunnen komen. Op dit moment wijzen de lege stoelen in Antalya en de nerveuze handelaren in São Paulo dezelfde kant op.

Cijfers zijn afkomstig uit nieuwsberichten en gepubliceerde studies per medio november 2026. Marktgegevens veranderen dagelijks en moeten vóór publicatie opnieuw worden gecontroleerd. Bronnen zijn onder meer AP, AFP, Reuters, Carbon Pulse, de Rio Times, InfoMoney, Bain & Company en het Climate Policy Initiative.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *